Giả thuyết Collatz: vì sao số 27 mãi chưa chịu về 1?
Giả thuyết Collatz chỉ có hai phép tính, nhưng chưa có lời giải tổng quát. Theo số 27 qua 111 bước để hiểu vì sao thử đúng mãi vẫn chưa thành chứng minh.

Mục lục
Lấy số 27. Nếu chẵn thì chia cho 2. Nếu lẻ thì nhân 3 rồi cộng 1. Lặp lại với kết quả vừa nhận, cho tới khi gặp số 1.
Giả thuyết Collatz nói rằng bất kỳ số nguyên dương nào cũng sẽ về 1 theo cách ấy. Điều chưa có là một chứng minh bao quát mọi điểm xuất phát [1]. Riêng với 27, đáp án tính được là 111 bước, và có lúc con số trên giấy lên tới 9.232.
Đó là một chuyến đi vòng khá xa đối với một số chỉ có hai chữ số. Ta biết cách chạy từng bước, nhưng chưa biết cách đảm bảo mọi hành trình đều kết thúc ở 1. Các kết quả của số 27 được tính bằng đoạn Python ở gần cuối bài.
Trước khi tìm hiểu vì sao khó, bạn có thể thử với một số nhỏ. Không cần biết lập trình, cũng chưa cần công thức nào ngoài nhân, cộng và chia.
Giả thuyết Collatz là gì? Thử với số 6 trước
Viết số 6 lên giấy. Nó chẵn, vậy chia đôi được 3. Số 3 lẻ, vậy nhân 3 rồi cộng 1 được 10. Cứ thế:
6 → 3 → 10 → 5 → 16 → 8 → 4 → 2 → 1.
Tám mũi tên, tức tám bước. Trong bài này, mỗi lần áp dụng một trong hai quy tắc được tính là một bước. Bước nhân 3 cộng 1 và bước chia 2 tiếp theo được đếm riêng.
Nếu tiếp tục sau số 1, bạn nhận được 4, rồi 2, rồi lại 1. Ba số ấy tạo thành một chu kỳ (cycle): giống đi vòng quanh một bùng binh, trở lại đúng chỗ cũ rồi lặp nguyên hành trình. Vì thế, “về 1” không có nghĩa phép tính tự ngừng hoạt động. Đó là mốc ta chủ động chọn để dừng.
Bài toán thường được gắn với nhà toán học Đức Lothar Collatz. Nó còn có tên bài toán 3x + 1, bài toán Syracuse và bài toán Ulam. Tên khác nhau, câu hỏi vẫn là một. Liệu mọi số nguyên dương đều đi vào vòng 4 → 2 → 1 hay không? [1][2]
Chữ giả thuyết ở đây nghĩa là một khẳng định chưa được chứng minh, chứ không phải quy tắc tính còn mơ hồ. Giống như ta có bản hướng dẫn đường rất rõ, nhưng chưa biết mọi con đường theo hướng dẫn ấy có cùng dẫn về một quảng trường không.
Vì sao chọn số 27 lại phải đợi lâu?
Bắt đầu với 27, đoạn đầu trông chưa có gì đáng ngại:
27 → 82 → 41 → 124 → 62 → 31 → 94 → 47 → 142 → 71…
Chia đôi được một lần, số lại thành lẻ. Nhân 3 cộng 1 xong, nó lên cao hơn trước. Nếu chỉ nhìn mười bước đầu, bạn có thể tưởng mình đang đi sai hướng.
Rồi con số tiếp tục lên xuống. Có lúc nó đạt 1.822, hạ xuống, sau đó lại leo cao hơn. Đến bước 77, nó chạm 9.232. Mãi tới bước 96, nó mới lần đầu xuống thấp hơn số 27 ban đầu. Cuối cùng, ở bước 111, nó mới chạm 1.

Hãy hình dung một cầu thang có nút đi xuống và nút bật lên. Có đoạn bạn đi xuống liên tục. Nhưng vừa tới một bậc nào đó, nút bật lại đưa bạn lên cao hơn nhiều. Biết rằng “có nút đi xuống” chưa đủ để kết luận cuối cùng sẽ chạm tầng trệt.
Điều khó đoán còn nằm ở những số sát nhau. Mình chạy cùng một quy tắc cho vài điểm xuất phát, được bảng sau:
| Số ban đầu | Số bước để lần đầu chạm 1 | Giá trị lớn nhất đã đi qua |
|---|---|---|
| 6 | 8 | 16 |
| 7 | 16 | 52 |
| 26 | 10 | 40 |
| 27 | 111 | 9.232 |
| 28 | 18 | 52 |
| 97 | 118 | 9.232 |
Từ 26 sang 27, số ban đầu chỉ tăng 1 nhưng đường đi dài thêm 101 bước. Từ 27 sang 28, hành trình lại ngắn đi. Số xuất phát lớn hơn không nhất thiết về 1 muộn hơn.
Đây không phải trò tung xúc xắc. Với một điểm xuất phát cố định, kết quả luôn giống nhau. Cảm giác khó đoán đến từ việc ta chưa nhìn ra một cách đơn giản để suy thời gian về đích chỉ từ độ lớn của số ban đầu.
Những con đường nhập vào nhau
Có một cách tiết kiệm công sức khi thử Collatz. Bạn không cần tính lại phần đường đã biết.
Ví dụ, bắt đầu từ 3, bạn có:
3 → 10 → 5 → 16 → 8 → 4 → 2 → 1.
Còn từ 6, bước đầu tiên đưa bạn tới 3. Từ đó, cả phần còn lại đã biết. Giống hai người đi từ hai ngõ khác nhau, gặp nhau ở đầu phố rồi cùng đi về một bến xe.
Điều này đúng tuyệt đối: hai hành trình gặp cùng một số thì từ đó trở đi chúng trùng nhau. Mỗi số chỉ có một bước tiếp theo, không có lựa chọn rẽ trái hay phải. Đường đi vì thế có thể nhập lại nhưng không thể tách ra theo chiều tính.
Ta có thể vẽ các quan hệ ấy thành một đồ thị có hướng (directed graph): mỗi số là một chấm, mỗi phép tính là một mũi tên. Đó là bản đồ đường đi, chỉ khác các “địa chỉ” ở đây là số nguyên. Nếu đã đọc bài Euler và bảy cây cầu Königsberg, bạn sẽ nhận ra cùng cách bỏ bớt chi tiết để giữ lại quan hệ nối giữa các điểm.
Thử nhìn ngược từ 16. Số nào có thể đi tới nó trong một bước? Có 32, vì chia đôi được 16. Có cả 5, vì 3 × 5 + 1 = 16. Một địa chỉ có thể đón khách từ nhiều đường, dù nó chỉ có một đường đi tiếp.
Hình ảnh ấy dễ khiến ta tin rằng mọi nhánh đều nối về 1. Nhưng một bức vẽ hữu hạn chỉ chứa những số ta đã đưa vào. Vẽ được nhiều nhánh về 1 chưa chứng minh rằng không có nhánh khác nằm ngoài bản đồ. Đó là khoảng cách đầu tiên giữa một bức tranh gợi ý và một lời giải.
“Nhân 3 rồi chia 2” sao lại có thể giảm?
Lập luận dễ nghĩ nhất là: số lẻ nhân 3 cộng 1 sẽ thành chẵn, nên ngay sau đó được chia 2. Có phép tăng, có phép giảm, chắc rồi cũng về nhỏ.
Nhưng thử với 7:
7 → 22 → 11.
Sau một lần nhân 3 cộng 1 và một lần chia 2, ta từ 7 lên 11. Nếu chỉ chia đôi đúng một lần, hai bước gộp lại gần giống nhân với 1,5. Nó tăng, không giảm.
Điểm quan trọng nằm ở chỗ có lúc ta được chia đôi nhiều lần liên tiếp. Với 5:
5 → 16 → 8 → 4 → 2 → 1.
Một lần bật lên, rồi bốn lần xuống. Với 3, đoạn tương ứng chỉ là 3 → 10 → 5. Cùng bắt đầu bằng số lẻ, nhưng “quà tặng chia đôi” khác nhau hẳn.
Để nhìn rõ, ta có thể tạm gộp một lượt: từ một số lẻ, nhân 3 cộng 1, rồi chia 2 liên tiếp cho tới khi gặp số lẻ tiếp theo. Đây chỉ là cách đọc nhanh cùng một hành trình, không đổi luật chơi. Trong cách đọc này, 7 đi thẳng tới 11, còn 5 đi thẳng tới 1.
Một phép tính giúp ta đoán, chưa giúp ta chứng minh
Hãy tạm tưởng tượng số lần được chia đôi phân bố như sau: khoảng một nửa lượt chỉ chia được một lần, một phần tư chia được hai lần, một phần tám chia được ba lần, cứ thế. Khi chọn số lẻ đều trong những khoảng ngày càng lớn, các tỷ lệ này có cơ sở số học; chúng cũng là điểm xuất phát của mô hình xác suất về Collatz [3].
Trong mô hình ấy, số lần chia trung bình là 2. Bỏ qua phần cộng 1 khi số đủ lớn, mỗi lượt sẽ nhân 3 rồi chia cho khoảng hai thừa số 2. Xu hướng trên thang nhân là 3/4, nhỏ hơn 1.
Nói “thang nhân” vì ta đang ghép các tỷ lệ, không cộng các mức tăng giảm. Chẳng hạn, một lượt nhân 1,5 rồi một lượt nhân 0,375 cho kết quả chung là nhân 0,5625. Ta đi lên trước nhưng kết thúc thấp hơn chỗ bắt đầu. Con số 3/4 là hệ số tương ứng với mức thay đổi logarit trung bình trong mô hình, không phải lời hứa rằng mỗi lượt đều giảm 25%.
Đây là một lý do khiến giả thuyết có vẻ hợp lý. Đường đi có thể bật cao, nhưng những đợt chia liên tiếp dường như kéo nó xuống về lâu dài.
Chỗ còn thiếu là một hành trình thật không bốc thăm lại sau mỗi lượt. Số tiếp theo được quyết định hoàn toàn bởi số trước. Không thể coi mọi lần tăng giảm là các lần tung đồng xu độc lập, rồi kết luận không có ngoại lệ.
Giống như thấy cửa hàng bán được trung bình 100 bát phở một ngày: con số ấy không đảm bảo đúng hôm bạn tới vẫn còn một bát. Mô hình trung bình gợi ra xu hướng; khẳng định về mọi trường hợp đòi hỏi thêm một bước lập luận. Với Collatz, bước ấy chính là phần chưa làm được.
Chỉ cần xuống thấp hơn số ban đầu là đủ?
Có một ý tưởng mạnh hơn câu “trung bình có vẻ giảm”. Không cần buộc mọi bước đi xuống. Chỉ cần chứng minh rằng mọi số lớn hơn 1 cuối cùng đều có lúc xuống dưới chính nó.
Vì sao điều đó đủ? Giả sử mọi số nhỏ hơn 27 đều đã được biết là về 1. Nếu hành trình của 27 gặp 23, ta có thể nối vào một con đường đã biết. Không cần theo dõi nó độc lập nữa.
Đây là quy nạp mạnh (strong induction): giải quyết một bậc mới bằng tất cả những bậc thấp hơn đã giải quyết. Giống làm một cuốn sổ địa chỉ từ số nhỏ tới số lớn. Địa chỉ mới chỉ cần dẫn vào một địa chỉ cũ có đường về, không cần mở lại toàn bộ bản đồ.
Nếu quy tắc “cuối cùng xuống dưới chính nó” đúng với mọi số lớn hơn 1, ta xây được cuốn sổ ấy mãi. Khó ở chỗ chính quy tắc này cũng chưa được chứng minh cho mọi số. Ta vừa đổi cách phát biểu bài toán, chưa giải xong nó [2].
Một phần ta thật sự chứng minh được
Với số chẵn, chuyện rất dễ: chia 2 một lần là đã nhỏ hơn ban đầu.
Với số lẻ chia 4 dư 1, ta cũng làm được. Ví dụ:
13 → 40 → 20 → 10.
Sau ba bước, từ 13 xuống 10. Thử với 9: 9 → 28 → 14 → 7, cũng nhỏ hơn điểm xuất phát.
Viết tổng quát, một số như vậy có dạng . Với là số nguyên dương:
Vì , sau ba bước ta chắc chắn xuống thấp hơn. Số 1 được để riêng vì đã là đích.
Đến đây, ta đã xử lý được số chẵn và một nửa các số lẻ. Nhóm còn lại là số lẻ chia 4 dư 3, như 7, 11, 15, 27. Nhưng “nhóm còn lại” không có nghĩa mọi số trong nhóm đều khó: 3 về 1 rất nhanh, còn 27 phải đợi lâu.
Bạn có thể chia tiếp thành các nhóm theo số dư khi chia 8, chia 16, rồi xử lý thêm nhiều trường hợp. Cảm giác giống dọn một căn phòng mà mỗi khi mở một ngăn tủ lại thấy các ngăn nhỏ hơn. Có thêm kết quả đúng, nhưng chưa có một bước đóng hết mọi ngăn.
Cách nhìn này cũng cho một kết luận cụ thể. Nếu có một số nhỏ nhất không về 1, nó phải chia 4 dư 3. Nó không thể chẵn, vì sẽ lập tức xuống một số nhỏ hơn. Nó cũng không thể chia 4 dư 1, vì ba bước vừa rồi sẽ đưa nó vào phần đã giải quyết. Ta biết một ngoại lệ giả định phải trông thế nào, nhưng chưa loại bỏ được nó.
Nếu Collatz sai, con số ấy có thể đi đâu?
Một phản ví dụ (counterexample) là một trường hợp làm hỏng khẳng định chung. Nếu ai nói “mọi xe máy trong bãi đều màu đen”, chỉ cần tìm một chiếc màu đỏ. Với Collatz, cần tìm một số nguyên dương không bao giờ chạm 1.
Nó có hai kiểu thoát, và một chứng minh hoàn chỉnh phải chặn cả hai [1][2].
Kiểu thứ nhất là một vòng lặp khác. Hành trình lặp lại một số đã gặp, nhưng chưa từng chạm 1. Vì bước tiếp theo là cố định, từ đó nó quay mãi trong vòng ấy. Tìm được một vòng như vậy với các số nguyên dương là đủ bác bỏ giả thuyết.
Kiểu thứ hai là đi mãi mà không lặp. Nó có thể tăng giảm rất nhiều lần, không nhất thiết cứ bước sau lớn hơn bước trước. Nhưng nó không quay lại bất kỳ địa chỉ cũ nào, và không về 1.
Nếu không lặp mà cũng không được vượt quá một trần cố định, cuối cùng nó sẽ hết số để đi. Từ 1 tới một trần hữu hạn chỉ có hữu hạn số nguyên. Vì thế một hành trình không lặp phải thoát khỏi mọi vùng hữu hạn về lâu dài. Đây là ý nghĩa chính xác của việc đi ra vô hạn, không phải đồ thị lúc nào cũng dốc lên.
Số 27 không minh họa cho kiểu thoát thứ hai. Nó lên rất cao nhưng rồi quay về 1. Lên tới một số rất lớn chưa phải bằng chứng rằng hành trình sẽ không trở lại. Tương tự, chạy rất lâu chưa về cũng chưa đủ kết luận nó sẽ không bao giờ về.
Máy tính thử đúng bao nhiêu thì mới đủ?
Máy tính rất giỏi làm việc mà 27 vừa bắt ta làm bằng tay. Nó chạy quy tắc, lưu những đường đã biết, rồi kiểm tra thêm các điểm xuất phát. Các dự án kiểm chứng Collatz đã đi xa hơn rất nhiều so với bảng sáu số trong bài [1].
Nhưng dù kiểm tra tới một mốc lớn thế nào, vẫn còn vô hạn số nằm ngoài mốc ấy. Một triệu tấm vé đã in đúng không đảm bảo tấm tiếp theo không có lỗi. Trong toán học, chỉ một ngoại lệ cũng đủ làm sai một mệnh đề có chữ “mọi”.
Không phải vì vậy mà việc tính thử vô ích. Nó giúp tìm phản ví dụ, bác bỏ những phỏng đoán phụ và chỉ ra chỗ lập luận trực giác dễ sai. Chẳng hạn, bảng phía trên đã bác bỏ ngay ý tưởng “số lớn hơn thì mất nhiều bước hơn”. Đồ thị của 27 cũng bác bỏ câu “cứ mỗi hai bước là giảm”.
Vấn đề nằm ở câu hỏi ta giao cho máy. “Số này có về 1 không?” có thể được trả lời bằng việc chạy tới 1. “Mọi số đều về 1 không?” cần một lập luận bao quát cả những số chưa chạy.
Trong lập trình, đó còn là câu hỏi về tính dừng (termination): vòng lặp có kết thúc với mọi đầu vào hợp lệ không? Giống một quy trình xử lý hồ sơ, ta biết chính xác việc cần làm ở mỗi lượt nhưng chưa chắc hồ sơ nào cũng ra khỏi quy trình. Đừng nhầm điều này với khẳng định “Collatz đã được chứng minh là không thể giải”. Chưa có kết luận như vậy cho bài toán gốc.
Một đối chiếu hữu ích là tìm kiếm nhị phân. Mỗi lượt của nó loại bỏ khoảng một nửa vùng tìm kiếm. Vùng ấy là một số nguyên không âm và giảm qua mỗi lượt còn tìm tiếp, nên không thể giảm mãi. Ta có một thước đo tiến triển rõ ràng.
Với Collatz, giá trị đang cầm không phải thước đo ấy, vì nó có thể tăng. Đó là khác biệt giữa biết viết một vòng lặp và biết chứng minh vòng lặp sẽ dừng.
Đã có ai tiến gần lời giải chưa?
Có. Nhưng cần đọc kỹ mỗi kết quả đã chứng minh điều gì, thay vì chỉ nhìn chữ “Collatz” trong tiêu đề.
Năm 2019, Terence Tao công bố một kết quả về việc gần như mọi hành trình xuống tới những giá trị nhỏ theo một nghĩa chính xác. Công trình sau đó xuất bản năm 2022 [3][4].
Nói khái quát: chọn một ngưỡng phụ thuộc số xuất phát, tăng tới vô hạn chậm đến đâu cũng được. Tao chứng minh rằng gần như mọi số xuất phát đều có hành trình đi xuống dưới ngưỡng ấy. “Gần như mọi” dùng một cách đếm có trọng số, gọi là mật độ logarit (logarithmic density), chứ không đơn giản là tỷ lệ đếm thông thường.
Có thể hình dung mỗi số cầm một phiếu nặng . Các số lớn cầm phiếu nhẹ hơn. Kết quả nói rằng tổng trọng lượng của các ngoại lệ chiếm tỷ lệ tiến về 0 khi ta mở rộng phạm vi đếm. Đây là hình dung về cách đếm, không phải mô tả toàn bộ kỹ thuật chứng minh.
Hai khoảng trống vẫn còn. Ngưỡng tăng rất chậm vẫn không phải hằng số 1, nên “xuống dưới ngưỡng” chưa có nghĩa chạm 1. Và một tập ngoại lệ có tỷ lệ bằng 0 vẫn có thể còn phần tử. Chẳng hạn, các số chính phương ngày càng thưa trong dãy số nguyên, nhưng chúng không biến mất.
Bởi vậy, không nên diễn đạt kết quả thành “Tao đã chứng minh mọi số đều về 1, chỉ còn vài chi tiết”. Công trình giải quyết một phần sâu của bài toán, nhưng gần như mọi không phải mọi, và xuống thấp không phải về 1.
Sự phân biệt ấy cũng xuất hiện trong câu chuyện Fermat và dòng ghi chú bên lề sách: một phát biểu ngắn có thể cần những công cụ rất xa điều người đọc nhìn thấy ban đầu. Với Collatz, hai phép tính vẫn đang đặt ra một khoảng cách như thế.
Tự tay vẽ hành trình của số 27
Đoạn Python dưới đây tạo đúng Hình 1 và tính bảng ở phía trên. Cần matplotlib; phần tính chuỗi chỉ dùng số nguyên của Python. Không có ngẫu nhiên, nên chạy lại sẽ được cùng các kết quả.
Hàm có giới hạn 10.000 bước để tránh chương trình chờ mãi khi bạn thử một đầu vào khác. Chạm giới hạn chỉ có nghĩa là chưa tính xong, không phải đã tìm được phản ví dụ. Dùng // để chia nguyên, tránh sai số do chuyển sang số thực.
from pathlib import Pathimport matplotlibmatplotlib.use("Agg")import matplotlib.pyplot as pltfrom matplotlib.ticker import FuncFormatter
def collatz(n, max_steps=10_000): if not isinstance(n, int) or n < 1: raise ValueError("Cần một số nguyên dương") values = [n] for _ in range(max_steps): if n == 1: return values n = n // 2 if n % 2 == 0 else 3 * n + 1 values.append(n) raise RuntimeError("Đã chạm giới hạn bước; chưa kết luận được")
for start in [6, 7, 26, 27, 28, 97]: seq = collatz(start) print(f"{start}: {len(seq) - 1} bước; lớn nhất {max(seq)}")
seq = collatz(27)peak = seq.index(max(seq))print(f"27: đạt đỉnh ở bước {peak}; lần đầu xuống dưới 27 ở bước " f"{next(i for i, n in enumerate(seq) if n < 27)}")
plt.rcParams.update({ "font.family": "DejaVu Sans", "font.size": 11, "figure.facecolor": "#fcfcfb", "axes.facecolor": "#fcfcfb", "text.color": "#0b0b0b", "axes.labelcolor": "#0b0b0b", "xtick.color": "#525252", "ytick.color": "#525252", "axes.edgecolor": "#d1d1ca",})fig, ax = plt.subplots(figsize=(10, 5.5), dpi=170)ax.plot(range(len(seq)), seq, color="#2a78d6", lw=2)for step in [0, peak, len(seq) - 1]: ax.plot(step, seq[step], "o", ms=8, color="#2a78d6", markeredgecolor="#fcfcfb", markeredgewidth=2)ax.annotate("Bắt đầu: 27", (0, 27), xytext=(7, 1400), arrowprops={"arrowstyle": "-", "color": "#525252"})ax.annotate(f"Đỉnh: 9.232 ở bước {peak}", (peak, seq[peak]), xytext=(40, 10_200), arrowprops={"arrowstyle": "-", "color": "#525252"})ax.annotate("Về 1 ở bước 111", (111, 1), xytext=(79, 2300), arrowprops={"arrowstyle": "-", "color": "#525252"})ax.set(xlim=(-3, 116), ylim=(-350, 11_300), xlabel="Số bước (mỗi phép chia hoặc nhân 3 cộng 1 là một bước)", ylabel="Giá trị đang có", title="Hành trình Collatz của số 27")ax.yaxis.set_major_formatter(FuncFormatter(lambda x, _: f"{x:,.0f}".replace(",", ".")))ax.grid(axis="y", color="#e1e0d9", lw=0.6)ax.set_axisbelow(True)ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)fig.tight_layout(pad=1.5)output = Path("images/gia-thuyet-collatz/hanh-trinh-so-27.png")output.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)fig.savefig(output)plt.close(fig)Kết quả chạy:
6: 8 bước; lớn nhất 167: 16 bước; lớn nhất 5226: 10 bước; lớn nhất 4027: 111 bước; lớn nhất 923228: 18 bước; lớn nhất 5297: 118 bước; lớn nhất 923227: đạt đỉnh ở bước 77; lần đầu xuống dưới 27 ở bước 96Bạn có thể đổi 27 thành 31 hoặc 97, rồi so đường đi. Nếu đổi số dùng để vẽ, hãy đổi cả các nhãn chú thích đang ghi riêng cho 27. Hai hành trình có thể bắt đầu khác hẳn nhau rồi nhập vào cùng một đoạn cuối. Đó là cách kiểm tra bằng mắt ý tưởng “gặp cùng địa chỉ thì chung đường về”.
Trở lại tờ giấy ghi số 27
Khi bắt đầu, ta chỉ muốn biết bao lâu số 27 về 1. Câu hỏi ấy đã có đáp án: 111 bước. Nhưng sau hành trình ấy, câu hỏi đáng giữ lại là vì sao ta chưa thể đảm bảo điều tương tự cho mọi số nguyên dương.
Ta đã thấy số nhỏ có thể đi vòng rất xa. Ta cũng đã chứng minh được vài nhóm số chắc chắn xuống thấp hơn điểm xuất phát. Những việc ấy là hiểu biết thật, nhưng không thay thế được phần còn thiếu. Bức tranh có nhiều đường về một bến xe vẫn chưa đảm bảo mọi ngõ đều nối tới bến.
Collatz không cần một ứng dụng gắn thêm để trở thành câu hỏi đáng nghĩ. Nó cho ta đứng ngay ở chỗ ranh giới giữa biết cách tính từng bước và hiểu điều gì chắc chắn xảy ra sau tất cả các bước. Số 27 đã về nhà. Còn lời giải cho mọi con số thì chưa.
Ảnh bìa ghép từ chân dung Lothar Collatz năm 1984 của Wikipeter-HH. Đã cắt, giảm màu, phủ nền và thêm chữ; bản ghép dùng giấy phép CC BY-SA 3.0.
Vẽ minh họa hình học miễn phí cho học sinh và giáo viên: EyeViz.
Tài liệu tham khảo
- [1]Eric W. Weisstein. Collatz Conjecture. MathWorld, Wolfram Research.
- [2]Jeffrey C. Lagarias. The 3x + 1 Problem and its Generalizations. The American Mathematical Monthly, 92(1), 3–23, 1985.
- [3]Terence Tao. Almost all Collatz orbits attain almost bounded values. What's new, 2019.
- [4]Terence Tao. Almost all orbits of the Collatz map attain almost bounded values. Forum of Mathematics, Pi, 10, e12, 2022.


